در بيان احسان : « أن تعبد اللّه كأنّك تراه ، فإن لم تكن تراه فإنّه يراك » « 1 » . و الدرجة الثانية : ترقّب آفات النفس و العمل ، و رؤية فضل كلّ ذي فضل عليك ، « 2 » و تنسّم نسيم الفناء . بينا شدن به نقايص نفس ، انتظار مىبرد ظهور امراض و علل و آفات نفس را . پس خشوع مىكند قلب او را از براى اين . و « ترقّب » انتظار و چشم داشتن است . و « آفات عمل » فتور دواعى او ، و اخلال به شرائط اوست ، و تفرّق و جهت و نيّت است ، و دخول عجب و ريا است در او . و از آفات نفس لازم مىآيد آفات عمل ؛ پس مترقّب از براى نفس خاشع « 3 » است در عمل خودش . و « ديدن فضل هرذى فضلى » وفا نمودن حقوق ناس ، و ترك حقوق نفس خود است ، و اعتراف به فضل غير خود ، و نسيان فضل نفس خود و ترك تزكيه و ستودن اوست ؛ از براى قول خداى تعالى كه : فَلا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ « 4 » . و « تنسّم نسيم فنا » ( يعنى وزيدن نسيم فناى تعرّض و ) پيش آمدن است از براى ظهور مبادى تجلّيات و لوامع انوار او در سرّ ، پس خشوع مىكند از براى او . استعاره « 5 » كرد تنسّم را از براى او ، از جهت لطف آثار و ادراك فانى گردانيدن اوست ، و او از اوايل كشف توحيد و فتح باب اوست .

--> ( 1 ) . بحار الأنوار ، ج 67 ، ص 313 ؛ ج 69 ، ص 203 و 354 و ج 70 ، ص 196 . ( 2 ) . اصل : و رؤية فضل عليك . ( 3 ) . اصل : شاخع . ( 4 ) . نجم / 32 . ( 5 ) . اصل : استفاده .